Yas
Yas Sürecinde Kendini Toparlamak: Acıyı Bastırmadan İlerlemek
Yas süreci nasıl ilerler? Acıyı bastırmadan, gündelik yaşamı yeniden kurarken nelere ihtiyaç duyulduğunu psikolojik açıdan anlaşılır biçimde okuyun.
Yas doğrusal bir çizgi değildir. İyi bir gün yaşarken ertesi gün aynı yoğunlukta acı hissedebilirsiniz. Bu iniş çıkış, yasın yanlış ilerlediğini değil insanın bağ kurma biçimini gösterir.
Bu Konu Neden Önemli?
Yas çalışması kişinin sevdiğini unutması değil, kaybın gerçeğiyle birlikte yeni bir yaşam örgüsü kurabilmesidir. Bu süreçte hem duyguya alan açmak hem de gündelik ritmi yavaş yavaş geri toplamak gerekir.
Yas sürecinde sık görülen deneyimler
- Yoğun özlem, dalga halinde gelen ağlama veya donukluk
- Suçluluk, öfke ve 'keşke' düşüncelerinin artması
- Dikkat, uyku ve iştah düzeninde geçici bozulmalar
Yasta doğru duygu diye bir şey yoktur
Bazı kişiler yoğun ağlar, bazıları uzun süre hissizleşir, bazıları öfke yaşar. Duygunun biçimi kişiliğe, ilişkinin doğasına ve kaybın koşullarına göre değişir.
Acıya alan açmak ile işlevi tamamen bırakmak aynı şey değildir
Yas içinde dinlenmek ve geri çekilmek gerekebilir; ancak gündelik yaşamın tamamen dağılması sinir sistemini daha kırılgan hale getirebilir. Küçük ritimler koruyucu olur.
Ritüeller ve anı köprüleri iyileştirici olabilir
Mektup yazmak, fotoğraf albümü düzenlemek, belirli bir günü anma ritüeline dönüştürmek veya sevilen kişinin değerlerini gündelik hayata taşımak bağın yeni biçimini destekler.
Uzayan veya komplike yas belirtilerine dikkat edin
Uzun süreli işlev kaybı, yoğun suçluluk, travmatik kayıp sonrası donakalma veya yaşamın tamamen anlamsızlaşması profesyonel destek gerektirebilir.
Kısa Hatırlatmalar
- Yas doğrusal değil dalgalı bir süreçtir.
- Duyguya alan açmak ile tamamen işlevsiz kalmak aynı şey değildir.
- Ritüeller kaybın yeni anlamını kurmada destek olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Yas ne kadar sürer?
Tek bir doğru süre yoktur. Sürecin uzunluğu kişiden kişiye değişir; önemli olan işlevselliğin zaman içinde yeniden kurulup kurulmadığıdır.
Ağlamamak sağlıksız olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Yasın ifadesi kişiden kişiye değişir. Önemli olan duyguyu bastırmak zorunda hissetmeden kendinize temas edebilmenizdir.
Ne zaman destek almalıyım?
Kaybın üzerinden zaman geçmesine rağmen yoğun işlev kaybı sürüyorsa veya travmatik belirtiler eşlik ediyorsa destek almak faydalı olur.
Yas, sevginin yokluğu değil; sevginin artık başka bir biçimde taşınmasıdır. — Uzm. Klinik Psikolog Kurtuluş Yaradılmış